استناد الامیر(ع) بالغدیر
251 بازدید
تاریخ ارائه : 10/8/2014 1:18:00 PM
موضوع: کلام

یکی از شبهاتی که در مورد نسبت واقعة غدیر با ولایت سیاسی و خلافتِ امیرالمؤمنین(ع)، مطرح می‌شود آن است که اگر واقعة غدیر، مربوط به ولایت سیاسی و خلافتِ ایشان بوده است، پس چرا خود وی در محاجه‌هایی که با خلفا و صحابه داشت، هیچگاه به این واقعه اشاره‌ای نکرد و آن را مستندی برای ادعای خودش مطرح نکرده است؟ در پاسخ به این اشکال، مواردی اشاره می‌شود که آن حضرت در جاهای مختلف به واقعة غدیر استناد و تمسک کرده است:

1- بلافاصله پس از ارتحال پیامبر اکرم (ص) در مناظره‏ای که به عنوان مخالفت با بیعت با ابوبکر در مسجد مدینه داشت. (احتجاج طبرسی، ج1، ص 184)

2- هفت روز پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) پس از این که از جمع قرآن فارغ شد به میان مردم رفت و خطبه خواند و پس از مدح خدا و رسول خدا و بیان طریق نجات به مقام و منزلت خود و جانشینی خود با استناد به واقعه غدیر تأکید فرمودند. (کافی، ج 8، ص 18 و 25 و 27)

3- ابوبکر پس از بیعت گرفتن از مردم، برای دلجویی از حضرت علی (ع) نزد او می‏آید و حضرت علی (ع) در این مناظره، ادله خود را برای شایستگی برای خلافت ذکر می‏کند؛ یکی از این ادله، استناد به واقعه غدیرخم است. (شیخ صدوق، الخصال، ج 2، ص 549- 551- طبرسی، الاحتجاج، ج 1، ص 307- طبری، تاریخ طبری، ج 2، ص 236)

4- پس از اتمام رأی شورای خلافت و انتخاب عثمان و قبل از اعلام رسمی آن، حضرت علی (ع) فرصتی خواست تا سخنانی را با اعضای شورا در میان بگذارد، این سخنان که به حدیث انشاد معروف است متواتر است و اهل سنت و شیعه نقل کرده‏اند. در این حدیث حضرت برای اتمام حجت در فرازهایی جانشینی خود را اثبات می‏کند، یکی از این فرازها استناد به واقعه غدیر است. (ابن عساکر، تاریخ دمشق، ج 3، ص 113، رقم 1140؛ خوارزمی، مناقب، ص 313، رقم 314؛ شیخ صدوق، الخصال، ج 2، ص 553، رقم 31؛ شیخ طوسی، امالی ، مجلس 20، حدیث 4 و 5، ص 545؛ طبرسی، الاحتجاج، ج 1، ص 322)

5- در روزگار عثمان، مجلسی در مسجدالنبی(ع) برپا شد که بیش از دویست تن از شخصیت‏های برجسته آن روز در آن حضور داشتند و ظاهراً این جلسه در پی اعتراضات مردم به حکومت عثمان برپا شده بود. حضرت علی (ع) در این جلسه در ضمن سخنانی جانشینی خود را با استناد به سخنان پیامبر اکرم(ص) اثبات کرد. از جمله مستندات آن حضرت واقعه غدیر بود که به صراحت تام آن را بیان فرمود. حضرت علی (ع) در بیان واقعه غدیر فرمود: سلمان پرسید: آیا ولایت علی همانند ولایت شما است؟ پیامبر پاسخ داد: آری. ولایت او همانند ولایت من است. هر کس من صاحب اختیارتر و سزاوارتر به او از خودش هستم علی نیز صاحب اختیارتر به او از خودش می‏باشد. (طبرسی، الاحتجاج، ج 1، ص 213- صدوق، کمال‏الدین، ج 1، ص 274- کتاب سلیم بن قیس، حدیث 11)

6- حضرت علی (ع) در مناظره خود با طلحه در هنگام جنگ جمل او را به یاد واقعه غدیر انداخت و به آن استناد کرد. (ابن صباغ مالکی، الفصوص المهمه، ص 25)

7- پس از واقعه جنگ جمل در نامه منظومی به معاویه با استناد به حدیث غدیر او را از مخالفت با خود برحذر می‏دارد. (خوارزمی، مناقب، ص 182، رقم 221- مسعودی، مروج‏الذهب، ج 2، ص 364)

8- در سخنرانی خود بعد از جنگ جمل در کوفه و در اعتراض به معاویه بر خلافت تأکید می‏کند و در کنار استناد به بیعت مردم، مسأله خلافت انتصابی خود در غدیرخم را متذکر می‏شود. (شیخ مفید، ارشاد، ج 1، ص 260- طبرسی، الاحتجاج، ج 1، ص 406)

9- هنگامی که معاویه به خون‏خواهی عثمان برخاست، ابودرداء و ابوهریره را به عنوان پیغام‏رسان خود نزد حضرت علی (ع) فرستاد، حضرت در پاسخ آنان پیش از آن که مسأله خون خواهی را پاسخ گوید، مشروعیت خلافت خود را اثبات می‏کند و در خطبه‏ای که همان جا برای مردم بیان می­کند، برای خلافت خود به حدیث غدیر احتجاج می‏کند. (نعمانی، الغیبه، ص 69- کتاب سلیم بن قیس، حدیث 25)

10- حضرت علی(ع) پس از ورود خود در شهر کوفه در میدان بزرگ کوفه به سخنرانی پرداخت و در اثبات خلافت خود به حدیث غدیر استناد کرد و از صحابی پیامبر که خود در غدیرخم بودند خواست تا واقعه را آن‏گونه که شنیده و دیده بودند، بیان کنند تا ذهن مردم را که آغشته به تفسیر حکومتی خلفای قبل، از حدیث غدیر بود، اصلاح کند. (مسند امام احمد بن حنبل، ج 4، ص 370 و ج 1، ص 119- ابن‏اثیر، اسدالغابة، ج 3، ص 307 و ج 5، ص 205)

11- حضرت امیر (ع) بارها در مسجد کوفه سخنرانی فرمود واز صحابه پیامبر درباره حدیث غدیر شهادت گرفت تا تفسیر صحیح از این واقعه غیرقابل انکار را ارائه دهد. (قندوزی، ینابیع‏الموده، ج 1، ص 41- ابن‏ابی‏الحدید، شرح نهج‏البلاغه، ج 2، ص 288- ارشاد مفید، ج 1، ص 352)

12- در جریان شهادت گرفتن صحابه نسبت به واقعه غدیر توسط حضرت علی (ع) 6 نفر از صحابه به انگیزه ‏هایی از شهادت دادن پرهیز کردند اما پس از آن که خداوند نفرین آن حضرت را درباره آنان اجابت کرد آنها به این کتمان شهادت اعتراف کردند. این افراد عبارتند از: الف- زید بن ارقم (ارشاد مفید، ج 1، ص 352- ابن‏مغازلی، مناقب، ص 23- هیثمی، مجمع ‏الزوائد، ج 9، ص 106) / ب- انس بن مالک (ابن ‏ابی‏ الحدید، شرح نهج‏ البلاغه، ج 19، ص 217) /  ج - براء بن عازب / د- جریر بن عبدالله (بلاذری، انساب الاشراف، ج 2، ص 156- مسند امام احمد بن حنبل، ج 1، ص 119)  / ه- اشعث‏ بن قیس / و- خالدبن یزید (خصال صدوق، ج 1، ص 219)

13- حضرت علی (ع) در سی‏ امین سالگرد غدیرخم از آن به عنوان عید بزرگ مسلمانان یاد کرد و در خطبة غدیریه بر خلافت خود به استناد واقعه غدیر استشهاد فرمود. (مصباح ‏المتهجد شیخ طوسی، ص 752 و مصباح کفعمی، ص 695)

14- در پاسخ به شبهاتی که از طرف معاویه نسبت به حقانیت حضرت علی (ع) وارد می‏شد، آن حضرت نامه‏ای نوشتند و به عبدالله بن ابی‏رافع دستور دادند که این نامه را هر جمعه بر مردم بخواند و ده نفر را معین کردند که اگر مردم درباره آن سؤالی داشتند با استناد به قرآن پاسخ گویند. حضرت در آن نامه به واقعه غدیر تمسک کردند. (کشف المحجه سید بن طاووس ص 235- 269)

لازم به یاد است، در موارد متعددی حضرت زهرا(س)، امام حسن و امام حسین(علیهما السلام) و اصحاب پیامبر(ص)، برای اثباتِ حقانیت علی(ع) در خلافتِ پس از پیامبر(ص) به واقعة غدیر اشاره کرده‌اند. (ر.ک: النص على أمير المؤمنين(ع)، سيد علي عاشور، ص 329 – 335؛ كفاية الأثر، خزاز قمي، ص 198 – 199؛ احتجاج ترجمه جعفری، ج‏2، ص:12و 52 و 73؛ ترجمه الغدير في الكتاب و السنة و الأدب ،ج‏2،ص:63)