پتنت، سنت فراموش شده!
29 بازدید
تاریخ ارائه : 8/29/2013 10:26:00 AM
موضوع: سایر

چندی پیش، در مورد ثبت اختراع با یکی از دانشجوهای دانشگاه فردوسی صحبت می‌کردم، که او اصطلاح «پتنت» را به‌کار برد.برای اطلاع از این اصطلاح به ویکپدیا سری زدم، مطالب جالبی در مورد ثبت اختراع در دنیا نوشته بود که برخی از آنها برایم تازگی داشت؛ در ادامه برخی مطالب کاربردی‌تر در مورد پتنت را در اختیارتان قرار می‌دهم.

سند ثبت اختراع، حق امتیاز یا اندیشه‌گواه ((Patent)‏) حق انحصاری است که در قبال اختراع یا ایدهٔ ثبت شده به مخترع یا نماینده قانونی او اعطا می‌شود. انحصار مجموعه‌ای از حقوق منحصر به فردی است که از طرف دولتها برای مدتی معین در عوض تنظیم و افشاء عمومی جزئیات معین از یک، روش، جریان عمل یا ترکیب خاصی از ماهیت (مفهوم) (که به عنوان اخترا شناخته می‌شود) در اختیار شخص خاصی قرار می‌گیرد.

طبق تعریف سازمان جهانی مالکیت فکری و معنوی، اختراع محصول یا فرآیندی است که راه نوینی را جهت انجام کاری ارائه می‌دهد یا راه حل فنی جدیدی را برای حل مشکلی خاص پیشنهاد می‌کند. به عبارت ساده تر اختراع راه حلی است فنی که برای اولین بار جهت حل مشکلی فنی ارائه می‌گردد. حق ثبت اختراع از سوی دولت کشور مورد تقاضا به مخترع یا نماینده قانونی او اعطا می‌شود. دارنده گواهینامه حق امتیاز دارای حقی انحصاری برای بهره برداری از اختراع ثبت شده‌است. حق امتیاز یا پتنت باید سه معیار نوآوری، تازگی و سودمندی را دارا بوده تا بتوان به آن حق امتیاز گفت:

  1.     نوآوری(inventiveness): اختراع مورد نظر نباید برای یک شخص با سطح دانش یا مهارت میانگین در زمینه آن اختراع در همان کشور به ثبت رسیده، مشهود باشد.
  2.     تازگی(novelty): درخواست کننده حق امتیاز باید تازگی ادعا خود را نیز ثابت کند. اختراع مورد نظر باید به طور واضح ابتکاری باشد و تا زمان درخواست به صورت بیانی یا نوشته شده (یا در حال استفاده) نباشد.
  3.     سودمندی(utility): این نیز باید توسط درخواست کننده ثابت شده که این معنی را میدهد که اختراع مورد نظر باید قابلیت تبدیل به یک محصول یا یک فرآیند صنعتی را دارا باشد.


حق امتیاز ها به دو نوع حق امتیاز "محصول" و "فرآیند" تقسیم بندی میشوند:

  •     حق امتیاز محصول: یک راه حل تکنولوژیکی است که در یک محصول به کار میرود و به صاحبش حق امتیاز منحصر به فردی برای تهیه، استفاده، فروش و صادر کردن محصولاتی که از آن اختراع استفاده شده را می دهد.
  •     حق امتیاز فرآیند: زمانی اعطا میشود که راه حل تکنولوژیکی در یک فرآیند تولید استفاده شود و به صاحب آن امتیاز منحصر به فردی جهت استفاده از آن فرآیند برای ساخت، استفاده و تجارت محصولات نتیجه شده از آن فرآیند را می دهد.


اندیشه‌گواه حمایت قانونی از اختراع را برای دارنده آن تأمین می‌کند. این حمایت برای مدت حدود بیست سال در ازای افشای جزئیات اختراع برای عموم، اعطا می‌گردد. حمایت حق امتیاز به این معنا است که مورد اختراع را نمی‌توان بدون اجازه دارنده حق امتیاز به صورت تجاری تولید کرد، استفاده یا توزیع نمود و به فروش رساند. به این نکته مهم باید توجه داشت که حق امتیاز مجوز تولید محصول اختراعی نیست بلکه تنها دیگران را از تولید آن باز می‌دارد.

دارنده حق امتیاز حق دارد تصمیم بگیرد چه کسی می‌تواند در طول مدت حمایت، از اختراع وی بهره‌برداری نماید. وی می‌تواند با عقد قرارداد، اجازه یا لیسانس استفاده از اختراع را به افراد دیگر واگذار کند. دارنده حق امتیاز همچنین می‌تواند حق اختراع خود را بطور کامل به دیگری بفروشد که در این صورت خریدار، دارنده جدید آن اختراع شناخته خواهد شد. با انقضای دوره زمانی حق امتیاز حمایت از اختراع پایان گرفته و استفاده از آن در اختیار عموم خواهد بود. یعنی دارنده اندیشه‌گواه دیگر حقوق اختراع خود را دارا نبوده و هر شخصی می‌تواند از آن بهره برداری تجاری کند.